Category Archives: Artykuły

Jak hartowała się stal ? – słodkogorzka historia moich winiarskich początków

Wine

Trudne początki

Choć trudno w to uwierzyć, domowe wino to moja pasja odkąd skończyłem 17 lat. Wtedy, tych sporo lat temu winiarstwo były nie tylko hobby, ale też swoistą manifestacją. Każdy, kto potrafił samemu robić alkohol uniezależniał się od państwowego spirytusu monopolowego na wieki wieków amen. Tam przynajmniej nam się wydawało, gdy nastawialiśmy pierwsze butelki. Było to nawet nie domowe wino, a piwo, z tak zwanego Brew-Kitu, czyli puszki z syropem słodowym, którą należało uwodnić  i dodać drożdże. Dolanie wody kranowej nie było najlepszym pomysłem. Podobnie jak butelkowanie piwa ze zbyt dużą ilością cukru, co powodowało, że przy otwieraniu połowa piwa wyskakiwała w powietrze. Ubaw po pachy, ale pół butelki mniej. Nie lepiej było z winiem.

Pierwsze domowe wino

Był dzień przed wigilią bożego narodzenia, gdy ja i sąsiad postanowiliśmy nastawić pierwsze wino domowe. Pokroiliśmy jabłka i zaczęliśmy wrzucać je do dymionu. Problem polegał na tym, że 7 kg owoców w 10 litrowym dymionie ledwie się mieściło. Pod wanna znalazłem długi pręt (nie wiem do czego wtedy służył, to chyba jakaś część pralki) i na siłę upychałem nim jabłka w dymionie. Na to wszystko nalałem około 3 litrów wody, zatkałem korkiem i zostawiłem. No, nie do końca zostawiłem, bo wsypałem jeszcze saszetkę drożdży. Wino ruszyło jeszcze tego samego dnia, powiedziałbym, że z kopyta. W  międzyczasie trzeba było jeszcze wyciągnąć trochę owoców i zwolnić miejsce pracującym drożdżom, bo zawartość balonu podchodziła pod korek. Ale najgorsze miało dopiero nastąpić.

Przepis na wino i piękną katastrofę

Tak to niestety jest, gdy zupełnie nie masz pojęcia jak zrobić wino. Miałem się o tym boleśnie przekonać rano, w pierwszy dzień świąt. Obudziłem się jak zwykle. Wszystko przypominało typowy wolny dzień. Wstałem z łóżka i ruszyłem w kierunku mojego-naszego wina. Fontanna jabłkowych kawałków i piany płynęła z dymiona od szyjki w dół,po balonie i spływała na drewnianą szafkę, meble, podłogę.  Tapeta wyglądała , jakby ktoś na nią wymiotował. Podniosłem głowę i ruszyłem śladem tej żygowiny. Niestety było coraz gorzej. Z sufitu kapały kawałki jabłek z cukrem. Sprzątanie zajęło nam do spółki z sąsiadem ładnych kilka godzin. Plama do dziś zdobi sufit. Szklana rurka fermentacyjna, która wraz  z korkiem została wybita z balonu, wylądowała wtedy metr od łóżka koło mojej głowy. Nie wiele brakowało. Nie muszę chyba dodawać, że wino zupełnie się nie udało. Zajmuje wysoką pierwszą pozycje na liście kitów, wśród moich win domowych.  Sąsiad nazwał je „prawdopodobnie najgorszym winem świata”.

Kawalkada dalszych porażek

Potem było jeszcze śmieszniej. Znajomy przywiózł mi sok do przerobienia na domowe wino. Butelka z zamknięciem patentowym (krachlą) trzymała jakieś 0,3 soku z porzeczek i kawałków owoców. Nikt nie przewidział, że sok sam zafermentuje. Wino wystrzeliło w kilku metrowym przedpokoju na szafki, buty, lustru, sufit i podłogę. Tym razem udało się, na szczęście wszystko domyć. Wielokrotnie marnowałem też wino czy owoce.  Kiedyś nazbieraliśmy 10 kilo czereśni z myślą o domowym winie właśnie.  3 godziny zbierania, całość zapleśniała. Potem pleśniały jeszcze wina rodzynkowe, z kiwi, wino z jabłek.  Nie ustający festiwal porażek.

Droga mistrza zen

Wszystko to  nauczyło  mnie jednego. Cierpliwości. Domowe wino wymaga od nas niebywałych pokładów wytrawłości i cierpliwości właśnie. Jedno czasem dwa na pięć zaoctuje, zepsuje się, nie wyjdzie. Czasem z własnej głupoty. Kiedy próbujesz robić wino z herbaty żurawinowej, albo zaprawy cytrynowej, kiedy nie przestrzegasz podstawowych zasad higieny wszystko jest możliwe. Rzadko niestety wychodzi z tego coś dobrego. Ale radość, jaką daje otwieranie własnych butelek trunku nie daje się porównać do niczego.

Słownik winiarski

słownik słowa

Oto niewielki, stworzony przeze mnie na potrzeby zrozumienia terminologii używanej w innych artykułach słowniczek. Zawiera podstawowe terminy związane z winiarstwem, co pomoże się wam odnaleźć w zawiłej terminologii. Zawarte w nim hasła będą dosyć często pojawiać się w moich artykułach, dlatego też polecam zaglądanie do niego w razie wątpliwości


A

  • Aglomerowany (korek) - najbardziej popularny (ze względu na cenę) korek do korkowania win. wykonany z granulatu korka naturalnego.
  • Alkoholomierz – przyrząd do pomiaru zawartości alkoholu w płynach i roztworach. Jego rolę może poniekąd pełnić cukromierz. Patrz : areometr
  • Areometr – inaczej cukromierz, urządzenie służące do mierzenia gęstości cieczy i gazów. Przyrząd służący do pomiaru zawartości cukru w winie, sokach owocowych, moszczach. Na tej podstawie oblicza się także projektowaną moc wina, ponieważ cukier przerabiany jest w wyniku fermentacji na alkohol.
    Odczyty cukromierza podawane są najczęściej w stopniach ballinga (blg).

B

  • Balon – szklane naczynie fermentacyjne. Nazwa pochodzi od jego kształtu.
  • Balling -inaczej stopnie ballinga.W nich podaje się wynik odczytu areometru.
  • Bayanus ( Saccharomyces Cerevisiae) – odmiana drożdży aktywnych o uniwersalnym zostawaniu.
  • Bentonit - skała osadowa barwy białej lub żółtej. W winiarstwie znalazła zastosowanie w procesie klarowania m.in. wina.
  • Brewkit - syrop słodowy nachmielony. Półprodukt służący do wyrobu piwa w warunkach domowych.Wymaga dodania cukru, wody i drożdży.
    Blg – skrót od stopni Ballinga.
  • Brzeczka – półprodukt stosowany przy produkcji piwa (mieszanina słodu, chmielu i innych dodatków), lub miodu pitnego (roztwór wodny miodu pszczelego).
  • Beczka – Naczynie służące do przechowywania lub/i fermentownia win i miodów pitnych.
  • Butelkowanie – Proces przelewania wina/piwa/miodu pitnego do butelek, następnie zamykania ich przy pomocy korków/kapsli/zakrętek.

C

  • Cukromierz – patrz : areometr.
  • Chipsy dębowe - inaczej płatki dębowe, wiórki. Fragmenty drewna dębowego. Są alternatywą dla przechowywania wina w beczkach dębowych.Po dodaniu do trunku nadają mu charakterystyczny aromat dębowej beczki.
  • Cydr – Fermentowany, musujący napój niskoalkoholowy produkowany najczęściej z soku jabłkowego. Szczególnie popularny we Francji i krajach Anglosaskich. Nie jest on winem jabłkowym.

D

    • Destylacja – odseparowanie ciekłej mieszaniny związków chemicznych przez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników.
      Destylacja wyrobów alkoholowych służy zwiększeniu w nich zawartości etanolu. Poszczególne destylaty tworzą odrębne gatunki alkoholi. Np. Brandy, Whiskey, etc.
    • Destylator – przyrząd służący do destylacji.
    • Dojrzewanie wina - proces podczas, którego wino nabiera odpowiednich wartości smakowych i zapachowych poprzez leżenie w zamkniętych butelkach lub beczkach dębowych. Nie każde wino musi ten proces przechodzić.
    • Drożdże - jednokomórkowe organizmy, które żywiąc się przetwarzają cukier na alkohol i dwutlenek węgla. Wyróżniamy następujące ich rodzaje :
  • Dzikie – znajdują się na skórkach owoców. Nie są wyselekcjonowane, nie powinny służyć do wyrobu owoców.
    Piekarskie – stosowane w piekarnictwie do wypieków.
    Gorzelnicze – przy ich pomocy otrzymywany jest tak zwany „zacier”
    Półprodukt przy produkcji destylatów.
    Piwowarskie – tzw. drożdże górnej fermentacji. służą do wyrobu piw.
  • Drylownica - przyrząd  służący do drylowania, czyli oddzielania owoców od pestek, np. w wypadku  wiśni, czereśni.


F

  • Fermentacja Alkoholowa – jest procesem zachodzącym w winie pod wpływem drożdży, które zmieniają cukier na etanol wytwarzając przy tym dwutlenek węgla. W przeciwieństwie do fermentacji octowej (zmieniającej etanol w kwas octowy przy udziale tlenu) fermentacja alkoholowa jest procesem jak najbardziej pożądanym. Dzieli się ze względu na poszczególne fazy na burzliwą i cichą. Ta pierwsza zachodzi gdy wydzielane jest dużo CO2, nastaw pieni się, buzuje, a drożdże pracują intensywnie. Druga fermentacja, tzw.fermentacja cicha, charakteryzująca się nie wielkim wydzielaniem dwutlenku węgla. Podczas jej trwania wino zrzuca osad i zaczyna się klarować.Ostatnim typem fermentacji jest jabłkowo-mlekowa. Zachodzi pod wpływem bakterii mlekowych i ma na celu obniżenie kwasowości wina. Jest ona szczególnie istotna w gronowych, wytrawnych winach.

G

  • Gąsior – szklane naczynie fermentacyjne. Termin stosowany wymiennie ze słowem balon.

K

  • Kapslownica – przyrząd do zamykania butelek przy pomocy kapsli.
  • Kapturki termokurczliwe – ozdobne kapturki zakładane na szyjkę butelki wina. Oprócz funkcji ozdobnej chronią korek przed uszkodzeniem,zabrudzeniem etc.
    kurczą się pod wpływem temperatury, stąd ich nazwa.
  • Klarowin – handlowa nazwa bentonitu (patrz: bentonit) sprzedawanego przez firmę Biowin.
  • Korkownica – przyrząd do zamykania butelek wina przy pomocy korka. Ze względu na poziom skomplikowania i sposób korkowania wyróżnia się różne typy i modele korkownic.
  • Korkowanie - zamykanie butelki wina przy pomocy korka z użyciem korkownicy.
  • Kreda – węglan wapnia. W winiarstwie służy do odkwaszania moszczów i win.
  • Kwasomierz - preparat mierzący poziom kwasowości w soku owocowym/moszczu lub winie.


M


  • Maceracja – proces zachodzący podczas produkcji wina. Polega na wypłukiwaniu z owoców cennych składników smakowych i zapachowych, które rozpuszczają się w fermentującym winie.
    Celem maceracji jest, także uzyskanie odpowiedniego koloru wina w wyniku wypłukiwania barwników ze skórek fermentujących owoców.
    Terminu maceracja używamy także w stosunku do nalewek. Analogicznie polega on na wypłukiwaniu z zalanych alkoholem surowców,składników zapachowych i smakowych. W ten sposób alkohol „nasyca” się aromatem owoców czy ziół.
  • Matka drożdżowa - specjalnie przygotowany roztwór wody z cukrem, w którym namnażają się drożdże zanim zostaną użyte do fermentacji. Matkę drożdżową przygotowujemy dla drożdży wymagających namnażania. Trwa to kilka dni.
  • Miazga – sprasowane, zmiażdżone owoce, które będą stanowiły surowiec na wino.
  • Moszcz - świeżo wyciśnięty sok z owoców będący podstawą do produkcji wina lub miodu pitnego.
  • Miód Pitny- fermentowany napój alkoholowy powstały z brzeczki miodowej. W zależności od stosunku miodu do ilości wody w brzeczce wyróżnia się
    • Półtoraki – 1 jednostka miodu na 1/2 jednostki wody (np. 1kg miodu na 1/2 litra wody)
    • Dwójniaki – 1 jednostka miodu na 1 jednostkę wody
    • Trójniaki – 1 jednostka miodu na 2 jednostki wody
    • Czwórniaki – 1 jednostka miodu na 3 jednostki wody
    • Piątaki – 1 jednostka miodu na 4 jednostki wody

O

  • Obciąg – zlewanie wina z nad osadu. Oddzielanie wina od resztek owoców, drożdży które opadły na dno naczynia fermentacyjnego.
  • Osad – zawiesina opadająca na dno naczynia fermentacyjnego złożona z martwych drożdży i kawałków owoców użytych do fermentacji.

P

  • Pektopol – handlowa nazwa enzymatycznego preparatu ułatwiającego tłoczenie miazg i klarowanie soków owocowych. W praktyce pozwala on na uzyskanie większej ilości soku z tłoczonych owoców.
  • Pirosiarczyn Potasu/Sodu - substancja konserwująca i zabezpieczająca wino przed zakażeniem pleśnią, bakteriami, sztychem octowym itp. Pełni także rolę stabilizatora i ułatwia zatrzymanie fermentacji.
  • Pojemnik fermentacyjny – plastikowy pojemnik przystosowany do kontaktu z żywnością przeznaczony do wyrobu win,piw,miodów pitnych. Z reguły o pojemności 30 lub 33 litrów.
  • Pożywka – Kompleks składników mineralnych niezbędnych drożdzom do szybszego namnażania się i tym samym szybszej fermentacji.
  • Płatki dębowe – patrz : chipsy dębowe.
  • Prasa winiarska – prasa do tłoczenia soku z owoców. Dostępna w kilku rozmiarach.

R

  • Rurka fermentacyjna – plastikowy lub szklany przyrząd osadzony w pojemniku fermentacyjnym lub gąsiorze mający umożliwić wydostawanie się CO2 z fermentującego wina i zabezpieczający wino przed dostaniem się powietrza.

S

  • Sztych octowy – zbyt duża zawartość kwasu octowego w winie. Objawia się zmianą smaku trunku. Wino w smaku przypomina ocet.

Ś

  • Ściągacz do wina – handlowa nazwa wężyka służącego do zlewania wina znad osadu.
  • Ściąganie wina – patrz :  zlewanie wina

W

  • Wąż, wężyk – patrz : ściągacz do wina.
  • Węglan Wapnia -patrz : kreda.
  • Winifikacja - proces otrzymywania wina.
  • Wino miodowe - wino w produkcji, którego część cukru zastąpiona została miodem pszczelim.


Z

Zlewanie znad osadu – oddzielenie klarownego wina od powstałego w wyniku fermentacji osadu.
Zmętnienie – stan, gdy wino na którymś etapie swojego życia traci klarowność na skutek niewłaściwego ściągnięcia go z nad osadu, bądź wytrącenia się osadu w trakcie przechowywania.

Edycja została wykonana 14 lipca 2011 o 23:36
   Beat diabetes   Diabetes diet